Tiêm kích MiG-25 Foxbat có gì đặc biệt mà Mỹ phải tháo rời để giải mã bí mật?

MiG-25 thực hiện chuyến bay đầu tiên vào năm 1964 và chính thức biên chế năm 1970, là thiết kế cuối cùng của kỹ sư Mikhail Gurevich trước khi nghỉ hưu. Máy bay được trang bị hai động cơ phản lực tăng lực Tumansky R-15B-300, loại động cơ lớn nhất từng lắp trên một tiêm kích, cho phép đạt tốc độ lý thuyết tới Mach 3.2, dù trên thực tế thường bị giới hạn ở khoảng Mach 2.8 để tránh hư hại.

Dù vẫn chậm hơn chiếc máy bay trinh sát huyền thoại Lockheed SR-71 Blackbird của Mỹ (Mach 3.56), MiG-25 vẫn nằm trong số những tiêm kích nhanh nhất từng được chế tạo. Chính tốc độ này khiến nó trở thành nỗi ám ảnh với các nhà hoạch định chiến lược phương Tây trong nhiều năm.

Bí mật lớn nhất của Foxbat chỉ thực sự bị phơi bày vào ngày 9/9/1976, khi phi công Liên Xô Viktor Belenko lái một chiếc MiG-25 đào tẩu sang Nhật Bản. Từ đây, Mỹ có cơ hội hiếm có để tiếp cận trực tiếp chiếc máy bay bí ẩn này. Các chuyên gia đã tháo rời toàn bộ máy bay để nghiên cứu chi tiết, trước khi trả lại cho Liên Xô. Sự kiện này giúp phương Tây hiểu rõ rằng, dù rất nhanh, MiG-25 không tối tân như nhiều người từng lo sợ.

Trên chiến trường, Foxbat vẫn ghi dấu ấn đáng chú ý. Trong Chiến tranh Vùng Vịnh, một phi công Iraq là Zuhair Dawoud đã sử dụng MiG-25 bắn hạ một tiêm kích F/A-18 Hornet của Mỹ vào đêm 17/1/1991. Đây là chiến công không chiến hiếm hoi nhưng rất đáng chú ý của dòng máy bay này.

Tuy nhiên, MiG-25 cũng không phải bất khả chiến bại. Tổng cộng có ít nhất 5 chiếc đã bị bắn hạ trong không chiến. Đáng chú ý, F-15 Eagle của Israel là loại đầu tiên hạ được MiG-25 vào năm 1981. Sau đó, chính các tiêm kích Mỹ cũng phá hủy thêm nhiều chiếc trong các cuộc xung đột ở Trung Đông, chứng minh rằng tốc độ cao không đồng nghĩa với ưu thế tuyệt đối.

Về lâu dài, hạn chế của MiG-25 dần lộ rõ: Tín hiệu radar lớn, khả năng cơ động kém và công nghệ điện tử không theo kịp thời đại. Điều này khiến nó dần bị thay thế bởi các máy bay hiện đại hơn.

Tính đến nay, khoảng 1.186 chiếc MiG-25 đã được sản xuất. Những quốc gia cuối cùng còn vận hành loại máy bay này là Algeria và Syria, nhưng đều đã ngừng sử dụng (Algeria năm 2022, Syria sau năm 2024). Hiện chỉ còn khoảng 15 chiếc được bảo tồn trong các bảo tàng và căn cứ quân sự trên thế giới, trong đó có một chiếc trưng bày tại Bảo tàng Không quân Mỹ.

Nga phát triển máy bay trinh sát thay thế huyền thoại MiG-25R Foxbat?

SKĐS – Nga đang phát triển một mẫu máy bay trinh sát không người lái tầm cao mới “Predator”, được kỳ vọng sẽ đảm nhiệm một phần vai trò mà trinh sát chiến lược MiG-25R Foxbat của Liên Xô thực hiện.