Đã bao giờ bạn đứng giữa một buổi tiệc nướng ngoài trời mà chỉ mình bạn bị muỗi vây quanh, trong khi những người bên cạnh vẫn ung dung không một vết đốt?
Thực tế, việc một người trở thành tâm điểm tấn công của muỗi giữa đám đông không phải là chuyện ngẫu nhiên hay do tưởng tượng, mà đã được khoa học chứng minh qua nhiều nghiên cứu quốc tế. Các nhà khoa học đã dành nhiều năm để giải mã lý do tại sao loài côn trùng này lại có sự “kén chọn” con mồi đến vậy, và câu trả lời nằm ở sự kết hợp phức tạp của nhiều yếu tố từ sinh học đến thói quen sinh hoạt hằng ngày.
Nguyên nhân khiến một số người trở thành “nam châm hút muỗi” là sự kết hợp phức tạp của nhiều yếu tố từ sinh học đến thói quen sinh hoạt hằng ngày. Ảnh minh họa: Jimmy Chan/Pexels
Một trong những yếu tố đầu tiên thường được nhắc đến là nhóm máu, khi các nghiên cứu vào năm 2004 và 2019 cho thấy người mang nhóm máu O có xu hướng bị muỗi lựa chọn và đốt nhiều hơn rõ rệt so với các nhóm máu A, B hay AB.
Tuy nhiên, vấn đề này vẫn còn gây tranh luận trong giới chuyên môn, điển hình như Phó giáo sư Nigel Beebe từ Đại học Queensland (Australia) nhận định chưa có bằng chứng xác đáng về việc kháng nguyên nhóm máu ảnh hưởng đến muỗi. Thay vào đó, ông cho rằng mùi đặc trưng của da và hệ vi sinh vật ký sinh trên bề mặt da mới là những tác nhân quan trọng hơn trong việc dẫn dụ loài côn trùng này.
Yếu tố di truyền cũng đóng vai trò then chốt khi quyết định đến 67% mức độ thu hút muỗi của một cá nhân, tương đương với tầm ảnh hưởng của gen đối với chiều cao hay trí thông minh. Nghiên cứu trên các cặp song sinh cho thấy những người có cùng bộ gen thường có mức độ hấp dẫn muỗi tương đồng, bởi gen di truyền từ cha mẹ chính là yếu tố quyết định mùi cơ thể đặc trưng mà muỗi có thể phát hiện từ xa.
Song hành với mùi cơ thể, hơi thở chứa khí CO2 chính là tín hiệu định vị mạnh mẽ nhất, cho phép muỗi theo dấu mục tiêu từ khoảng cách lên đến 40 m.
Những người có tốc độ trao đổi chất cao, đang tập thể dục, uống rượu hoặc phụ nữ mang thai thường thải ra lượng CO2 lớn hơn, vô tình biến mình thành mục tiêu dễ dàng. Đặc biệt, phụ nữ mang thai được ghi nhận bị muỗi sốt rét đốt cao gấp đôi so với người bình thường.
Bên cạnh đó, các thành phần trong mồ hôi như axit lactic, amoniac và axit uric cũng là những chất mà muỗi cực kỳ nhạy cảm. Những người hay đổ mồ hôi, có thân nhiệt cao hoặc có nồng độ steroid và cholesterol trên da lớn thường được muỗi “ưu ái” hơn, nhất là ở các vùng da lộ ra như đầu và cổ.
Không chỉ dựa vào mùi hương và nhiệt độ, muỗi còn sử dụng thị giác để săn mồi và chúng đặc biệt bị thu hút bởi những trang phục có màu tối hoặc rực rỡ như đen, xanh hải quân, đỏ và cam. Ngược lại, việc mặc quần áo màu sáng như trắng, xanh lá hay xám sẽ giúp bạn trở nên ít nổi bật hơn trong mắt loài côn trùng này.
Thú vị hơn, những thói quen làm đẹp như sử dụng nước hoa mùi hoa hồng, lăn khử mùi mạnh hay kem dưỡng chứa axit lactic đôi khi lại phản tác dụng khi khiến muỗi hứng thú hơn. Ngoài ra, muỗi cái – đối tượng duy nhất hút máu người để lấy protein nuôi trứng – còn có khả năng “học hỏi” và ghi nhớ mùi vị của những con mồi mà chúng cho là ngon để quay lại tìm kiếm vào lần sau.
Tuy nhiên, nếu bạn thường xuyên xua đuổi hoặc đánh đuổi thành công, muỗi cũng có thể học cách tránh xa bạn để bảo đảm an toàn.
Nhìn chung, việc hiểu rõ các nguyên nhân trên không chỉ giúp chúng ta bớt bất ngờ khi bị muỗi tấn công, mà còn là cơ sở để tìm ra những biện pháp phòng tránh muỗi hiệu quả hơn trong tương lai.
