Đáng lo ngại, căn bệnh này không còn chỉ gặp ở người cao tuổi mà đang có xu hướng “trẻ hóa” do lối sống ít vận động và chế độ dinh dưỡng thiếu khoa học.
Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, thoái hóa khớp gối có thể gây suy giảm khả năng vận động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống, thậm chí dẫn đến tàn phế.
13 năm sống chung với thoái hóa khớp gối
Bệnh nhân nữ 50 tuổi có tiền sử viêm khớp dạng thấp kéo dài 13 năm, kèm theo tình trạng thoái hóa khớp gối ngày càng nặng.
Bệnh nhân thường xuyên bị sưng đau khớp gối, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng đi lại. Trước khi nhập viện bệnh nhân đã can thiệp hút dịch, cắt lọc nhưng các khớp khác cũng đồng thời sưng đau và uống các loại thuốc bắc, thuốc gia truyền nhiều năm cũng không cải thiện.
Khi thăm khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, kết quả chụp X-quang cho thấy khớp gối trái đã thoái hóa giai đoạn cuối, biến dạng nặng, vẹo trục 15 độ, mất hoàn toàn sụn khớp, tổn thương xương dưới sụn và khuyết xương mâm chày. Không chỉ vậy, bệnh nhân còn bị suy giảm chức năng gan, thận, dẫn đến suy thận mạn giai đoạn sớm.
Trước tình trạng này, các bác sĩ buộc phải chỉ định phẫu thuật thay khớp gối. Sau mổ, bệnh nhân có thể đi lại với sự hỗ trợ của khung tập đi, tuy nhiên chức năng vận động không thể trở lại hoàn toàn như ban đầu.
Thoái hóa khớp gối âm thầm nhưng tiến triển dai dẳng
Thoái hóa khớp gối là quá trình lão hóa và phá hủy dần của sụn khớp, xương dưới sụn và các cấu trúc quanh khớp. Bệnh thường xuất hiện sau độ tuổi 35–40, trong đó nữ giới có nguy cơ cao hơn nam giới.
Ở người bệnh, lớp sụn khớp – vốn có vai trò giúp khớp vận động trơn tru – bị bào mòn theo thời gian. Khi sụn bị phá hủy, bề mặt khớp trở nên thô ráp, mất độ trơn láng, làm lộ xương dưới sụn. Từ đó, cơ thể hình thành các gai xương ở rìa khớp, gây đau và hạn chế vận động.
Đồng thời, tình trạng viêm màng hoạt dịch khiến dịch khớp bị thay đổi cả về số lượng lẫn chất lượng. Dịch khớp giảm độ nhầy, làm giảm khả năng bôi trơn, khiến các đầu xương ma sát trực tiếp với nhau. Các dây chằng, gân và cơ quanh khớp cũng bị ảnh hưởng, trở nên yếu và kém linh hoạt, dẫn đến tình trạng “sụm gối” khi vận động.
Điểm đáng chú ý là quá trình này diễn ra âm thầm trong thời gian dài, khiến nhiều người chủ quan cho đến khi bệnh đã tiến triển nặng.
Nhận biết sớm các triệu chứng thoái hóa khớp gối
Triệu chứng điển hình nhất của thoái hóa khớp gối là đau. Cơn đau thường xuất hiện âm ỉ, sâu bên trong khớp, tăng lên khi vận động như đi lại, leo cầu thang, đứng lên ngồi xuống và giảm khi nghỉ ngơi.
Tuy nhiên, ở giai đoạn nặng, cơn đau có thể kéo dài liên tục, kể cả khi nghỉ ngơi, ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ và sinh hoạt hàng ngày.
Ngoài đau, người bệnh còn có thể gặp các triệu chứng khác như:
- Cứng khớp, đặc biệt vào buổi sáng hoặc sau thời gian dài không vận động
- Sưng khớp do tăng tiết dịch trong khớp
- Nghe tiếng lạo xạo, lục cục khi cử động
- Giảm biên độ vận động, khó co duỗi gối
- Sụm gối, mất vững khi đi lại
Những dấu hiệu này nếu không được chú ý và điều trị kịp thời có thể dẫn đến biến dạng khớp và mất chức năng vận động.
Điều trị càng sớm càng hiệu quả
Các chuyên gia khuyến cáo, khi có dấu hiệu nghi ngờ thoái hóa khớp gối, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và chẩn đoán chính xác. Việc điều trị sớm không chỉ giúp giảm triệu chứng mà còn làm chậm tiến triển của bệnh.
- Điều trị không dùng thuốc: người bệnh cần thay đổi lối sống đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát bệnh. Giảm cân hợp lý giúp giảm thoái hóa khớp gối. Khớp gối là nơi chịu phần lớn trọng lượng cơ thể. Do đó, giảm cân giúp giảm áp lực lên khớp, từ đó làm chậm quá trình thoái hóa.
Tăng cường vận động phù hợp, tập thể dục đều đặn giúp tăng cường sức mạnh cơ, gân và dây chằng quanh khớp. Tuy nhiên, cần tránh các hoạt động gây áp lực lớn lên khớp gối như leo cầu thang nhiều, ngồi xổm lâu hoặc đi bộ đường dài.
Các bài tập được khuyến khích bao gồm đạp xe, bơi lội hoặc các bài tập nhẹ nhàng giúp duy trì sự linh hoạt của khớp.
Chế độ dinh dưỡng khoa học, một chế độ ăn giàu canxi, vitamin D, omega-3 và chất chống oxy hóa có thể hỗ trợ sức khỏe xương khớp.
- Điều trị bằng thuốc: Trong giai đoạn đầu, người bệnh thường được chỉ định sử dụng thuốc giảm đau và kháng viêm để kiểm soát triệu chứng.
Ngoài ra, các thuốc hỗ trợ tái tạo sụn khớp như glucosamine sulfate cũng được sử dụng phổ biến. Đây là thành phần quan trọng trong cấu trúc sụn, có tác dụng kích thích tái tạo sụn và ức chế các enzyme phá hủy sụn.
Tiêm nội khớp, trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định tiêm thuốc trực tiếp vào khớp gối. Tiêm thuốc kháng viêm giúp giảm sưng, đau và hạn chế tiết dịch khớp. Tiêm Hyaluronic acid giúp tăng độ bôi trơn, cải thiện khả năng vận động và làm chậm quá trình thoái hóa
- Phẫu thuật: Khi bệnh đã tiến triển nặng, các phương pháp điều trị nội khoa không còn hiệu quả, phẫu thuật thay khớp gối là lựa chọn cuối cùng. Đây là phương pháp giúp cải thiện đáng kể chức năng vận động và chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
Tóm lại: Đau gối, cứng khớp không đơn thuần là dấu hiệu của tuổi tác mà có thể là cảnh báo sớm của thoái hóa khớp gối. Việc chủ quan, tự ý điều trị hoặc trì hoãn thăm khám có thể khiến bệnh tiến triển nặng, gây hậu quả nghiêm trọng.
Chủ động phát hiện sớm, điều trị đúng cách và duy trì lối sống khoa học chính là chìa khóa giúp bảo vệ khớp gối, duy trì khả năng vận động và nâng cao chất lượng cuộc sống. Thoái hóa khớp gối là bệnh lý không thể đảo ngược hoàn toàn, nhưng có thể phòng ngừa và làm chậm tiến triển nếu được phát hiện sớm.
Để bảo vệ khớp gối, mỗi người cần:
- Duy trì cân nặng hợp lý
- Tập thể dục thường xuyên, đúng cách
- Tránh các tư thế gây áp lực lên khớp
- Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh
- Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt khi có dấu hiệu bất thường
Sưng đau gối cảnh giác với rách sụn chêm khớp gối
